De mens is een eigenaardig wezen. Taal onderscheidt ons van de andere zoogdieren, maar beperkt ons ook. Wij maken onze eigen werkelijkheid door overal woorden aan toe te kennen. De natuur maakt geen onderscheid tussen het bos en de dieren die erin leven, het is allemaal één ecosysteem. Wij mensen maken het onderscheid door alles met woorden te benoemen. Hiermee beperken we ons dus ook. Wij willen graag dingen benoemen, want zodra het een naam heeft, kunnen we er iets mee. Als je met je mond vol tanden staat, oftewel je kunt niet in jouw taal vertellen wat je op dat moment meemaakt, ben je feitelijk tegen de grens van jouw werkelijkheid aangelopen. Mensen hangen dus feitelijk overal taallabels aan. Zo beschouw ik persoonlijk PTSS en depressiviteit ook als een label. Dat is niet denigrerend bedoeld, alleen door het te benoemen stelt het mensen gerust en kan bepaald gedrag verklaard worden. Alleen zorgen labels er vaak voor dat je een soort tunnelvisie krijgt.

De stoel

Hoe werken labels nu precies? Neem nu zo iets simpels als een stoel. Voor een klein kind is een stoel veel meer dan een stoel. Het is een raket die naar de maan gaat, een raceauto, een schuilplek, een trap om op het aanrecht te komen, een trein, noem maar op! Alleen door veel herhaling conditioneren wij onszelf om het alleen nog maar als stoel te zien. Maar wat maakt een stoel nu precies een stoel? Alles wat niet de stoel is. Denk daar maar eens over na. Je kunt een stoel alleen onderscheiden van zijn omgeving, door alles weg te strepen wat niet die stoel is. Uiteindelijk blijft alleen de stoel dan over. Alle tastbare zaken worden gedefinieerd door alles wat het niet is.

Probleemdefinitie

Dit kan je dus voor alle tastbare zaken zo bekijken en dit doortrekkend, ook voor niet tastbare zaken. Wat maakt bijvoorbeeld een probleem tot een probleem? Alles dat niet het probleem is. Dat betekent dat in “alles wat niet het probleem is” dus ook een oplossing zit, misschien zelfs meerdere! De uitdaging is toegang te krijgen tot die oplossingen. Wat maakt een probleem tot een probleem? Als een kind geboren wordt in een gevangenis zonder muren, heeft dat kind dan een probleem? In principe niet, het kind weet niet beter. Alleen wanneer iemand het kind vertelt dat zijn leven bepaald wordt door de bewakers, er buiten de gevangenis nog een hele wereld is waar het kind vrij kan leven en zelf kan bepalen wat er gebeurt, dan kan een probleem gaan ontstaan. Door een beeld te vormen van de geschetste situatie, ontstaat de wens dit ook te gaan beleven/ervaren. Als de huidige situatie dit onmogelijk maakt en men dit ook gaat beseffen, is een probleem geboren. En hoe langer deze status quo, hoe groter het probleem kan worden en de daarbij horende frustratie.

Self-fulfilling prophecy

Hoe komt het dat het zo moeilijk is om toegang te krijgen tot de oplossingen en de verandering daadwerkelijk te maken? Dat heeft te maken met je focus op het probleem. Een veelgebruikte uitspraak is “where attention goes, energy flows”, oftewel je krijgt een self-fulfilling prophecy. Denk nog maar eens aan de stoel. Wanneer genoeg mensen je erop wijzen dat iets een stoel is, wordt het erg moeilijk deze nog als iets anders te kunnen zien. Je overtuigt jezelf er namelijk van dat het een stoel is. Hetzelfde geldt voor problemen. Al je aandacht gaat naar het probleem, waardoor je ook overtuigd raakt van je probleem. Als het eenmaal je focus heeft, zal je ook bewijzen gaan vinden die de overtuiging versterken. En zo zit je als het ware gevangen in een vicieuze cirkel. Zowel bij PTSS als bij depressiviteit lijk je gevangen te zitten in zo’n vicieuze cirkel waar je niet uit lijkt te kunnen breken.

En nu?

Met deze informatie zou je misschien ook anders over jouw problemen kunnen gaan nadenken. Een kleine koerswijziging kan al voldoende zijn om uiteindelijk een compleet nieuwe weg in te slaan. Ik zeg niet dat problemen hiermee verdwijnen, maar wellicht verandert de manier waarop je naar problemen kijkt. Ik zeg niet dat dat makkelijk is, ik zeg wel dat het niet onmogelijk is. Ik hoop dat ik je in ieder geval met dit verhaal aan het denken heb gezet, een zaadje heb geplant, dat kan uitbloeien tot iets moois.

Pin It on Pinterest