Als je goed luistert naar het taalgebruik van een persoon, kan je ontdekken dat er verschillende niveaus zijn waarop een depressie zich manifesteert. Sterker nog, dit geldt feitelijk voor alle problemen waar iemand mee rondloopt. Zelf heb je dat waarschijnlijk niet eens door, maar als het je verteld wordt, ga je het herkennen. Ik ben hier zelf op gewezen door Andrew Austin, een zeer begaafd trainer en therapeut. In deze blog neem ik je mee door de verschillende niveaus van depressiviteit. Daar waar je depressiviteit leest, kan je ook stress, onzekerheid, angst, etc. lezen. Let maar op!

Niveau 0: Vooraankondiging: Ik voel me somber

Dit is nog geen depressiviteit, dit is meer een vooraankondiging dat  depressiviteit eraan komt als dit gevoel langer blijft……

Niveau 1: Depressiviteit als gevoel

Dit is het eerste niveau waarbij iemand aangeeft dat hij of zij zich depressief voelt: “Ik voel me depressief”. Depressiviteit is een gevoel, een emotie die gekoppeld wordt aan het gevoel van depressiviteit. Dit valt in dezelfde categorie als “ik voel me onzeker, angstig, blij, verward, ….”.

Niveau 2: Depressiviteit als ding

Op niveau 2 is de depressie geen gevoel meer, maar een ding geworden, alsof je het vast kunt pakken: “ik heb een depressie”. Dit valt in dezelfde categorie als “ik heb een pen”, “ik heb een auto”, “ik heb een bult op mijn been”.

Niveau 3: Depressiviteit als identiteit

Op niveau 3 is de depressiviteit opeens een identiteit geworden: “Ik ben een depressief persoon”. Op dit niveau wil het nog niet zeggen dat je het altijd bent. Dit valt in dezelfde categorie als “ik ben een manager”, “ik ben een onpartijdige scheidsrechter”.

Niveau 4: Depressiviteit als personificatie

Op het volgende niveau, niveau 4, personifieert de persoon zich met de depressie: “Ik ben depressief”. Taalkundig is de persoon het nu altijd. De persoon is nu identiek aan de depressie. Dit valt in dezelfde categorie als “ik ben Erwin”.

Niveau 5: Depressiviteit als eigen identiteit

Op niveau 5 dissocieert de persoon zich van de depressie, de depressie heeft nu een eigen leven gekregen: “De depressie beheerst mijn leven. De depressie vergalt mijn leven”. Niet de persoon verwaarloost zichzelf, drinkt teveel koffie, gaat te laat naar bed, nee, de depressie is daar verantwoordelijk voor.

Niveau 6: Depressiviteit als entiteit

Dit is het laatste niveau. De depressie is nu opeens een identiteit met eigen wil geworden: “Ik ben bang dat de depressie terugkomt”. Alsof de depressie ervoor kan kiezen al dan niet op te duiken en het leven van de persoon te vergallen. De persoon in kwestie voelt zich nu slachtoffer. “Waarom ik, waarom valt de depressie mij lastig”. Het slachtoffer kijkt nu niet meer naar het eigen gedrag en dergelijke, maar heeft alles verzameld in de depressie. Men praat over de depressie als een entiteit.

Vanaf niveau 5 distantieert de persoon zich van de depressie en krijgt de depressie een eigen identiteit. Wanneer je dan met de persoon werkt en de persoon ziet de depressie als een losstaande identiteit, wordt de depressie zelf niet aangepakt als je je puur focust op de persoon. Je kunt dan wel zeggen dat depressiviteit een gevoel is, alleen dat past niet in de belevingswereld van de cliënt, daar is het al geen gevoel meer. Hieronder nog even de samenvatting van de besproken niveaus:

Niveau Vorm Uiting
1 Gevoel Ik voel me depressief
2 Ding, iets tastbaars Ik heb een depressie
3 Identiteit Ik ben een depressief persoon
4 Personificatie Ik ben depressief
5 Zelfstandige identiteit De depressie vergalt mijn leven
6 Entiteit, identiteit met een eigen wil Ik vrees dat de depressie terugkomt

Om zo’n probleem goed aan te kunnen pakken, is het belangrijk te weten op welk niveau dat/het probleem zich afspeelt. Zoals je begrijpt, kan je in bovenstaande tabel depressie(f) vervangen door andere problemen, zoals onzeker(heid), (ge)stress(t) of angst(ig). Als je naar je eigen situatie kijkt, waar zit jij dan? Hoe praat jij over je probleem? Ben jij in staat je probleem naar een lager niveau te brengen? Op welk niveau je ook zit, weet dat je er ook vanaf kunt komen!

Pin It on Pinterest